ช่วงที่ราคาน้ำมันปรับตัวสูงขึ้น หลายคนอาจสังเกตว่าค่าขนส่งพัสดุ ค่าขนส่งสินค้า หรือแม้แต่ค่าบริการโลจิสติกส์ต่าง ๆ ก็เริ่มปรับตัวสูงขึ้นตามไปด้วยหนึ่งในคำที่มักถูกพูดถึงในวงการขนส่งคือ Fuel Surcharge หรือ "ค่าธรรมเนียมน้ำมันเชื้อเพลิง"

หลายคนอาจสงสัยว่า Fuel Surcharge คืออะไร? ทำไมต้องจ่ายเพิ่ม? และถ้าราคาน้ำมันลดลง ค่าส่งจะลดลงตามหรือไม่?

วันนี้ Order Plus (ออเดอร์พลัส) จะพามาทำความเข้าใจเรื่องนี้แบบง่าย ๆ เพื่อช่วยให้พ่อค้าแม่ค้าออนไลน์สามารถวางแผนต้นทุนได้ดีขึ้น

Fuel Surcharge คืออะไร?

Fuel Surcharge หรือ FSC คือ ค่าธรรมเนียมเพิ่มเติมที่บริษัทขนส่งเรียกเก็บเพื่อชดเชยต้นทุนด้านเชื้อเพลิงที่เพิ่มขึ้น และเนื่องจากน้ำมันเป็นต้นทุนหลักของธุรกิจขนส่ง ไม่ว่าจะเป็น

• รถขนส่งพัสดุ
• รถกระจายสินค้า
• เครื่องบินขนส่งสินค้า
• รถรับส่งพัสดุระหว่างศูนย์คัดแยก

เมื่อราคาน้ำมันปรับสูงขึ้น ต้นทุนการดำเนินงานของบริษัทขนส่งก็สูงขึ้นตามไปด้วย จึงมีการเรียกเก็บ Fuel Surcharge เพิ่มเติมจากอัตราค่าขนส่งปกติ เพื่อช่วยชดเชยต้นทุนที่เพิ่มขึ้น

ทำไม Fuel Surcharge ถึงทำให้ค่าส่งแพงขึ้น?

ลองนึกภาพง่าย ๆ ว่า เมื่อราคาน้ำมันดีเซลเพิ่มขึ้น

✅ รถขนส่งเติมน้ำมันแพงขึ้น

✅ ต้นทุนการวิ่งรถสูงขึ้น

✅ ต้นทุนการกระจายสินค้าเพิ่มขึ้น

✅ บริษัทขนส่งมีค่าใช้จ่ายที่ต้องแบกรับสูงขึ้น

ดังนั้นผู้ให้บริการขนส่งจึงต้องนำต้นทุนส่วนนี้มาคิดรวมในค่าบริการ หลายบริษัทคำนวณ 
Fuel Surcharge แยกจากค่าขนส่งพื้นฐาน โดยจะคำนวณเป็นเปอร์เซ็นต์เพิ่มเติมจากค่าขนส่งหลัก และมีการปรับขึ้นหรือลงตามดัชนีราคาน้ำมันที่อ้างอิงอยู่เป็นประจำ

Fuel Surcharge คำนวณอย่างไร?

คำนวณโดยอิงจากราคาน้ำมันในตลาดโลก (เช่น ราคาเฉลี่ยน้ำมัน U.S. Gulf หรือราคาน้ำมันอากาศยาน) โดยผู้ให้บริการจะกำหนดเป็นอัตราร้อยละ (%) หรืออัตราคงที่ คูณเข้ากับค่าขนส่งพื้นฐาน แล้วอัปเดตใหม่เป็นประจำทุกสัปดาห์หรือรายเดือน

1. คำนวณแบบคิดเปอร์เซ็นต์ (%) จากค่าขนส่ง (พัสดุ/โลจิสติกส์/สายการบิน)
บริษัทขนส่งพัสดุด่วน (เช่น FedEx, UPS, DHL) หรือสายการบิน มักจะคำนวณด้วยสูตร

Fuel Surcharge = ค่าขนส่งพื้นฐาน × อัตราค่าธรรมเนียมเชื้อเพลิง (%)

2. คำนวณแบบอัตราคงที่ต่อระยะทาง (การขนส่งรถบรรทุก/ขนส่งทางบก)
ผู้ให้บริการขนส่งทางบก มักจะกำหนดเป็นตัวเงินตายตัวต่อระยะทาง (เช่น ต่อกิโลเมตร หรือต่อไมล์)

Fuel Surcharge = ระยะทาง × อัตราค่าธรรมเนียมเชื้อเพลิงต่อหน่วยระยะทาง

3. คำนวณแบบเหมารวมต่อตู้คอนเทนเนอร์ (การขนส่งทางเรือ หรือ BAF)
สำหรับการนำเข้า-ส่งออกทางเรือ จะเรียกค่าธรรมเนียมนี้ว่า BAF (Bunker Adjustment Factor) ซึ่งมักจะคิดราคาแบบเหมาจ่ายตายตัวตามขนาดของตู้

Fuel Surcharge จะลดลงเมื่อไหร่?

คำตอบคือ

“เมื่อราคาน้ำมันในตลาดโลกและราคาน้ำมันในประเทศปรับตัวลดลงต่อเนื่อง”

เนื่องจาก Fuel Surcharge ถูกออกแบบมาเพื่อสะท้อนต้นทุนเชื้อเพลิงจริง

หากราคาน้ำมันลดลง

• ต้นทุนขนส่งลดลง
• ต้นทุนกระจายสินค้าลดลง
• ผู้ให้บริการขนส่งสามารถปรับลด Fuel Surcharge ลงได้

หลายบริษัทมีการทบทวนอัตรา Fuel Surcharge เป็นประจำ และปรับตามดัชนีราคาน้ำมันที่กำหนดไว้ล่วงหน้า อย่างไรก็ตาม การที่ราคาน้ำมันลดลงไม่ได้หมายความว่าค่าส่งจะลดลงทันที เพราะยังมีต้นทุนอื่น ๆ เช่น

• ค่าแรง
• ค่าบำรุงรักษารถ
• ค่าเช่าคลังสินค้า
• ต้นทุนระบบโลจิสติกส์

ที่ส่งผลต่อราคาค่าขนส่งด้วยเช่นกัน

Fuel Surcharge ส่งผลต่อพ่อค้าแม่ค้าออนไลน์อย่างไร?

สำหรับร้านค้าออนไลน์ Fuel Surcharge อาจส่งผลโดยตรงต่อต้นทุนและกำไรของร้านค้า เช่น

• ค่าส่งต่อออเดอร์เพิ่มขึ้น
• ต้นทุนรวมต่อชิ้นสูงขึ้น
• ต้องแบกรับโปรส่งฟรีมากขึ้น
• กำไรต่อออเดอร์ลดลง

โดยเฉพาะร้านที่ส่งสินค้าจำนวนมากต่อวัน จะเห็นผลกระทบได้ค่อนข้างชัด
ดังนั้นการบริหารต้นทุนด้านขนส่งจึงกลายเป็นเรื่องสำคัญมากขึ้นในยุคที่ราคาน้ำมันผันผวน

วิธีรับมือเมื่อต้นทุนขนส่งสูงขึ้น

หากไม่อยากให้ Fuel Surcharge กระทบกำไรจนเกินไป สามารถทำได้ดังนี้

1. เปรียบเทียบค่าขนส่งก่อนสร้างออเดอร์

แต่ละบริษัทขนส่งมีโครงสร้างต้นทุนและโปรโมชั่นแตกต่างกัน

2. เลือกขนส่งให้เหมาะกับประเภทสินค้า

บางขนส่งเหมาะกับสินค้าขนาดเล็ก บางขนส่งเหมาะกับสินค้าหนัก

3. รวมออเดอร์และจัดการขนส่งให้มีประสิทธิภาพ

เบื้องต้นจะสามารถช่วยร้านค้าลดต้นทุนต่อชิ้นได้

4. ใช้ระบบหลังบ้านช่วยบริหารต้นทุน

การรู้ต้นทุนจริงของแต่ละออเดอร์จะช่วยให้ตั้งราคาขายได้แม่นยำมากขึ้น

Order Plus ช่วยลดผลกระทบจาก Fuel Surcharge ได้จริงไหม?

แม้ร้านค้าจะควบคุมราคาน้ำมันไม่ได้ แต่สามารถควบคุม "ต้นทุน" ได้

Order Plus (ออเดอร์พลัส) ช่วยให้ร้านค้า

✅ เชื่อมต่อขนส่งชั้นนำหลายเจ้าในระบบเดียว

✅ เปรียบเทียบค่าขนส่งได้สะดวกด้วยตัวเอง

✅ รวมออเดอร์จากหลายช่องทาง

✅ ลดเวลาทำงานหลังบ้าน

✅ ลดต้นทุนแฝงจากการจัดการออเดอร์

เมื่อร้านสามารถควบคุมต้นทุนการจัดการได้ดีขึ้น ก็จะช่วยลดผลกระทบจาก Fuel Surcharge และต้นทุนขนส่งที่ผันผวนได้ในระยะยาว

สรุป

Fuel Surcharge คือค่าธรรมเนียมเพิ่มเติมที่บริษัทขนส่งเรียกเก็บเพื่อชดเชยต้นทุนเชื้อเพลิงที่เพิ่มขึ้นเมื่อราคาน้ำมันสูงขึ้น ค่าขนส่งก็มีแนวโน้มสูงขึ้นตามไปด้วย และอาจส่งผลต่อกำไรของร้านค้าออนไลน์โดยตรง

แม้จะไม่สามารถควบคุมราคาน้ำมันได้ แต่ร้านค้าสามารถลดผลกระทบได้ด้วยการบริหารต้นทุนขนส่งอย่างมีประสิทธิภาพ เลือกขนส่งให้เหมาะกับสินค้า และใช้ระบบจัดการร้านค้าออนไลน์ที่ช่วยลดต้นทุนแฝงในการดำเนินงาน

เพราะในยุคที่ต้นทุนทุกบาทมีความสำคัญ การจัดการหลังบ้านที่ดี อาจเป็นสิ่งที่ช่วยรักษากำไรของร้านได้มากกว่าที่คิด

FAQ

Q: Fuel Surcharge คืออะไร?
A: คือค่าธรรมเนียมเพิ่มเติมที่บริษัทขนส่งเรียกเก็บเพื่อชดเชยต้นทุนเชื้อเพลิงที่เพิ่มขึ้นจากความผันผวนของราคาน้ำมัน

Q: Fuel Surcharge คิดจากอะไร?
A: โดยทั่วไปจะอิงจากดัชนีราคาน้ำมันและคิดเป็นเปอร์เซ็นต์เพิ่มจากค่าขนส่งพื้นฐาน

Q: ราคาน้ำมันขึ้น ค่าส่งจะขึ้นทันทีไหม?
A: ไม่จำเป็นต้องขึ้นทันทีทุกครั้ง เพราะแต่ละบริษัทมีรอบการปรับ Fuel Surcharge ต่างกัน เช่น เดือนละครั้ง หรือเดือนละสองครั้ง

Q: Fuel Surcharge จะลดลงเมื่อไหร่?
A: เมื่อราคาน้ำมันลดลงต่อเนื่องและบริษัทขนส่งมีการปรับอัตราค่าธรรมเนียมตามดัชนีเชื้อเพลิงที่ใช้อ้างอิง

Q: ร้านค้าออนไลน์ควรรับมืออย่างไรกับค่าส่งที่สูงขึ้น?
A: ควรเปรียบเทียบค่าขนส่ง เลือกขนส่งให้เหมาะกับสินค้า และใช้ระบบหลังบ้านเพื่อช่วยลดต้นทุนแฝงในการบริหารร้าน

อ้างอิง

FedEx Thailand

Logos Logistics

Trip.com